- కనీస ఫైన్ రూ. 250 నుంచి రూ. 500కి పెంపు
- నేటి నుంచే కొత్త నిబంధనలు అమల్లోకి
- చెల్లించని పక్షంలో జైలు శిక్ష, కోర్టు చర్యలు
- జన్ విశ్వాస్ చట్టం కింద నిబంధనల సవరణ
రైళ్లలో టికెట్ లేకుండా ప్రయాణించే వారిపై భారతీయ రైల్వే శాఖ కఠిన చర్యలకు ఉపక్రమించింది. సరైన టికెట్ లేకుండా లేదా చెల్లని టికెట్లతో ప్రయాణించే వారి నుంచి వసూలు చేసే కనీస జరిమానాను రెట్టింపు చేసింది. ఇప్పటివరకు రూ.250గా ఉన్న ఈ జరిమానాను రూ.500కు పెంచుతూ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈ కొత్త నిబంధనలు నేటి (జూన్ 20) నుంచే దేశవ్యాప్తంగా అమల్లోకి వచ్చాయి.
జన్ విశ్వాస్ (నిబంధనల సవరణ) చట్టం-2026 కింద ఈ మార్పులు చేసినట్లు రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఒక అధికారిక ప్రకటనలో తెలిపింది. జూన్ 19న జారీ చేసిన గెజిట్ నోటిఫికేషన్ ప్రకారం రైల్వే చట్టం-1989లోని సెక్షన్ 137, 138లకు సవరణలు చేశారు. దీని ప్రకారం టికెట్ లేకుండా పట్టుబడిన ప్రయాణికులు తాము ప్రయాణించిన దూరం లేదా ప్రయాణం ప్రారంభించిన స్టేషన్ నుంచి వర్తించే ఛార్జీని చెల్లించాలి. దానికి అదనంగా ఆ ఛార్జీకి సమానమైన మొత్తాన్ని జరిమానాగా కట్టాలి. అయితే, ఈ రెండు మొత్తాలూ కలిపి ఏమాత్రం తక్కువైనా, కనీస జరిమానాగా రూ.500 వసూలు చేస్తారు. ఒకవేళ ప్రయాణికుడు ఎక్కడ నుంచి ఎక్కాడో స్పష్టంగా చెప్పలేకపోతే, రైలు బయలుదేరిన స్టేషన్ లేదా అంతకుముందు టికెట్ తనిఖీ జరిగిన స్టేషన్ నుంచి ఛార్జీ లెక్కిస్తారు.
ఈ నిబంధనల పెంపునకు ప్రధాన కారణం అనధికార ప్రయాణాలను అరికట్టడం, రైల్వే నిబంధనలను ప్రయాణికులు కచ్చితంగా పాటించేలా ప్రోత్సహించడమే. మోసపూరితంగా రైలు పెట్టెలోకి ప్రవేశించడం, ప్రయాణ సమయం ముగిసినా అందులోనే ఉండటం, లేదా వాడేసిన టికెట్‌ను మళ్లీ ఉపయోగించడం వంటివి సెక్షన్ 137 కింద నేరంగా పరిగణిస్తారు. తనిఖీ సమయంలో జరిమానా చెల్లించడానికి నిరాకరించిన వారిపై రైల్వే అధికారులు చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటారు. వారిని కోర్టులో హాజరుపరిచి, ఆరు నెలల వరకు జైలు శిక్ష లేదా రూ.500 వరకు జరిమానా లేదా రెండూ విధించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ సమస్య తీవ్రతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇటీవలి గణాంకాలే నిదర్శనం. ఒక్క 2026 మే నెలలోనే, సెంట్ర‌ల్‌ రైల్వే జోన్‌లో టికెట్ లేని ప్రయాణికుల నుంచి సుమారు 4.96 లక్షల కేసులలో రూ.40.85 కోట్లను జరిమానాల రూపంలో వసూలు చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో అనధికార ప్రయాణాల వల్ల నిజాయతీగా టికెట్ తీసుకున్న ప్రయాణికులపై భారం పడుతోందని, రైళ్లలో రద్దీ పెరిగి నిర్వహణకు సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయని రైల్వే శాఖ భావిస్తోంది.
ప్రయాణికులు రైలు ఎక్కే ముందే ఐఆర్‌సీటీసీ లేదా రైల్వే బుకింగ్ కౌంటర్ల వంటి అధికారిక మార్గాల ద్వారా సరైన టికెట్ కొనుగోలు చేయాలని అధికారులు విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు. ఈ చర్యల ద్వారా రైల్వే సేవలు సజావుగా సాగడమే కాకుండా ప్రయాణికులందరికీ సమాన అవకాశాలు లభిస్తాయని వారు పేర్కొన్నారు.
జన్ విశ్వాస్ (నిబంధనల సవరణ) చట్టం-2026 కింద ఈ మార్పులు చేసినట్లు రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఒక అధికారిక ప్రకటనలో తెలిపింది. జూన్ 19న జారీ చేసిన గెజిట్ నోటిఫికేషన్ ప్రకారం రైల్వే చట్టం-1989లోని సెక్షన్ 137, 138లకు సవరణలు చేశారు. దీని ప్రకారం టికెట్ లేకుండా పట్టుబడిన ప్రయాణికులు తాము ప్రయాణించిన దూరం లేదా ప్రయాణం ప్రారంభించిన స్టేషన్ నుంచి వర్తించే ఛార్జీని చెల్లించాలి. దానికి అదనంగా ఆ ఛార్జీకి సమానమైన మొత్తాన్ని జరిమానాగా కట్టాలి. అయితే, ఈ రెండు మొత్తాలూ కలిపి ఏమాత్రం తక్కువైనా, కనీస జరిమానాగా రూ.500 వసూలు చేస్తారు. ఒకవేళ ప్రయాణికుడు ఎక్కడ నుంచి ఎక్కాడో స్పష్టంగా చెప్పలేకపోతే, రైలు బయలుదేరిన స్టేషన్ లేదా అంతకుముందు టికెట్ తనిఖీ జరిగిన స్టేషన్ నుంచి ఛార్జీ లెక్కిస్తారు.
ఈ నిబంధనల పెంపునకు ప్రధాన కారణం అనధికార ప్రయాణాలను అరికట్టడం, రైల్వే నిబంధనలను ప్రయాణికులు కచ్చితంగా పాటించేలా ప్రోత్సహించడమే. మోసపూరితంగా రైలు పెట్టెలోకి ప్రవేశించడం, ప్రయాణ సమయం ముగిసినా అందులోనే ఉండటం, లేదా వాడేసిన టికెట్‌ను మళ్లీ ఉపయోగించడం వంటివి సెక్షన్ 137 కింద నేరంగా పరిగణిస్తారు. తనిఖీ సమయంలో జరిమానా చెల్లించడానికి నిరాకరించిన వారిపై రైల్వే అధికారులు చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటారు. వారిని కోర్టులో హాజరుపరిచి, ఆరు నెలల వరకు జైలు శిక్ష లేదా రూ.500 వరకు జరిమానా లేదా రెండూ విధించే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ సమస్య తీవ్రతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇటీవలి గణాంకాలే నిదర్శనం. ఒక్క 2026 మే నెలలోనే, సెంట్ర‌ల్‌ రైల్వే జోన్‌లో టికెట్ లేని ప్రయాణికుల నుంచి సుమారు 4.96 లక్షల కేసులలో రూ.40.85 కోట్లను జరిమానాల రూపంలో వసూలు చేశారు. ఈ నేపథ్యంలో అనధికార ప్రయాణాల వల్ల నిజాయతీగా టికెట్ తీసుకున్న ప్రయాణికులపై భారం పడుతోందని, రైళ్లలో రద్దీ పెరిగి నిర్వహణకు సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయని రైల్వే శాఖ భావిస్తోంది.
ప్రయాణికులు రైలు ఎక్కే ముందే ఐఆర్‌సీటీసీ లేదా రైల్వే బుకింగ్ కౌంటర్ల వంటి అధికారిక మార్గాల ద్వారా సరైన టికెట్ కొనుగోలు చేయాలని అధికారులు విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు. ఈ చర్యల ద్వారా రైల్వే సేవలు సజావుగా సాగడమే కాకుండా ప్రయాణికులందరికీ సమాన అవకాశాలు లభిస్తాయని వారు పేర్కొన్నారు.
