- స్క్రీన్‌ టైమ్కు రోజువారీ రొటీన్‌ ఏర్పాటు చేయాలి
- స్క్రీన్‌ ఆపే ముందు పిల్లలను ముందుగానే హెచ్చరించాలి
- భోజనం, బెడ్‌రూమ్‌ వంటి సమయాలను స్క్రీన్‌ ఫ్రీగా ఉంచాలి
- స్క్రీన్‌ తర్వాత ఆసక్తికరమైన ప్రత్యామ్నాయాలు సిద్ధంగా ఉంచాలి
- పిల్లల భావాలను అర్థం చేసుకుంటూనే నియమాన్ని పాటించాలి
“ఇంకో ఐదు నిమిషాలు..!” పిల్లలు స్క్రీన్‌ ముందు కూర్చున్నప్పుడు తల్లిదండ్రులు తరచూ వినే మాట ఇది. టీవీ ఆపమన్నా, ట్యాబ్‌ పక్కన పెట్టమన్నా వెంటనే ఏడుపులు, అలకలు మొదలవుతాయి. దీంతో రోజూ అదే గొడవ. అయితే స్క్రీన్‌ టైమ్‌ తగ్గించేందుకు ప్రతిసారీ కఠినమైన ఆంక్షలు పెట్టాల్సిన అవసరం లేదు. కాస్త ఓపిక, స్పష్టమైన నియమాలతో ఈ పరిస్థితిని సులభంగా మార్చుకోవచ్చు.
రొటీన్‌లో భాగం చేయండి
పిల్లలు అడిగినప్పుడల్లా స్క్రీన్‌ ఇవ్వడం కాకుండా రోజులో ఒక నిర్దిష్ట సమయాన్ని నిర్ణయించండి. ఉదాహరణకు హోంవర్క్‌ పూర్తయ్యాక లేదా భోజనం తర్వాత కొద్దిసేపు స్క్రీన్‌ చూసేలా రొటీన్‌ పెట్టొచ్చు. ఎప్పుడు స్క్రీన్‌ దొరుకుతుందో ముందే తెలిస్తే పిల్లలకు అది అకస్మాత్తుగా లాక్కున్న భావన ఉండదు. చిన్న పిల్లలకు స్కూల్‌, హోంవర్క్‌, ఆట, స్క్రీన్‌ టైమ్‌, భోజనం, నిద్ర అంటూ సింపుల్‌ చార్ట్‌ కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
ముందే హెచ్చరించండి
పిల్లలు ఇష్టంగా ఏదైనా చూస్తుండగా ఒక్కసారిగా స్క్రీన్‌ ఆపేస్తే అసహనం రావడం సహజం. అందుకే ముందుగానే చెప్పాలి. “ఇంకో పది నిమిషాలు” అని చెప్పి, తర్వాత ఐదు నిమిషాలు, రెండు నిమిషాలకు మరోసారి గుర్తు చేయొచ్చు. టైమర్‌ను పిల్లలతోనే పెట్టించండి. స్క్రీన్‌ ఆపిన తర్వాత ఏం చేయబోతున్నారో కూడా చెప్పండి. దీంతో స్క్రీన్‌ను కోల్పోతున్న భావన తగ్గుతుంది.
కొన్ని సమయాలు స్క్రీన్‌ లేకుండా
ఇంట్లో ప్రతిచోటా స్క్రీన్‌ నిషేధించాల్సిన అవసరం లేదు. భోజన సమయం, బెడ్‌రూమ్‌, ఉదయం కొంతసేపు, నిద్రకు ముందు సమయం వంటి సందర్భాలను స్క్రీన్‌ ఫ్రీగా మార్చొచ్చు. ఈ నియమాలు పిల్లలకు మాత్రమే కాకుండా తల్లిదండ్రులకు కూడా వర్తించాలి. పిల్లలను ఫోన్‌ పక్కన పెట్టమంటూ పెద్దలు భోజన సమయంలో ఫోన్లు చూస్తే సందేశం గందరగోళంగా మారుతుంది. కుటుంబం మొత్తం ఒకే నియమాన్ని పాటిస్తే అది శిక్షలా అనిపించదు.
స్క్రీన్‌కు బదులు ఆసక్తికరమైన పని
“ట్యాబ్‌ పక్కన పెట్టు” అని చెప్పిన తర్వాత పిల్లలకు ఏం చేయాలో తెలియకపోతే మళ్లీ స్క్రీన్‌వైపు వెళ్లాలనిపిస్తుంది. అందుకే కొన్ని ప్రత్యామ్నాయాలు ముందే సిద్ధంగా ఉంచాలి. డ్రాయింగ్‌, పజిల్స్‌, బిల్డింగ్‌ బ్లాక్స్‌, బోర్డ్‌ గేమ్స్‌, పుస్తకాలు, సంగీతం, కలిసి వంట చేయడం, బయట ఆడుకోవడం వంటివి ఉపయోగపడతాయి. మొక్కలకు నీళ్లు పోయడం, స్నాక్‌ తయారీలో సాయం చేయడం వంటి చిన్న పనులు కూడా స్క్రీన్‌ నుంచి దూరం చేయగలవు.
భావాలను అర్థం చేసుకోండి
స్క్రీన్‌ ఆపినప్పుడు పిల్లలు ఏడవొచ్చు. “అందరూ ఎక్కువసేపు చూస్తున్నారు” అని చెప్పొచ్చు. దాంతో నియమం మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. “నువ్వు చూస్తున్నది చాలా నచ్చింది. ఆపడం కష్టంగా ఉందని నాకు తెలుసు” అంటూ వారి భావాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. ఆ తర్వాత “ఈరోజు స్క్రీన్‌ టైమ్‌ అయిపోయింది” అని ప్రశాంతంగా చెప్పాలి. పిల్లలు ఏడ్చిన ప్రతిసారీ సమయాన్ని పెంచితే, గొడవ చేస్తే సమయం పెరుగుతుందని వారు నేర్చుకుంటారు. దృఢంగా ఉండటం అంటే కఠినంగా వ్యవహరించడం కాదు.
సమతుల్యతే ముఖ్యం
స్క్రీన్‌ పూర్తిగా లేని బాల్యాన్ని సృష్టించడం లక్ష్యం కాదు. విద్య, వినోదం, రోజువారీ జీవితంలో స్క్రీన్లు భాగమయ్యాయి. పిల్లలకు కదలడం, ఊహించడం, మాట్లాడటం, చదవడం, ఆడుకోవడం, కొన్నిసార్లు ఖాళీగా ఉండటం కూడా అవసరం. అందుకే రొటీన్‌, ముందస్తు హెచ్చరికలు, కుటుంబ నియమాలు, ఆసక్తికరమైన ప్రత్యామ్నాయాలు, స్థిరమైన పరిమితులతో స్క్రీన్‌ టైమ్‌ను తగ్గించవచ్చు. “ఇంకో ఐదు నిమిషాలు” అనే మాట వినిపించినా.. అది రోజూ గొడవగా మారకుండా చూసుకోవచ్చు.
రొటీన్‌లో భాగం చేయండి
పిల్లలు అడిగినప్పుడల్లా స్క్రీన్‌ ఇవ్వడం కాకుండా రోజులో ఒక నిర్దిష్ట సమయాన్ని నిర్ణయించండి. ఉదాహరణకు హోంవర్క్‌ పూర్తయ్యాక లేదా భోజనం తర్వాత కొద్దిసేపు స్క్రీన్‌ చూసేలా రొటీన్‌ పెట్టొచ్చు. ఎప్పుడు స్క్రీన్‌ దొరుకుతుందో ముందే తెలిస్తే పిల్లలకు అది అకస్మాత్తుగా లాక్కున్న భావన ఉండదు. చిన్న పిల్లలకు స్కూల్‌, హోంవర్క్‌, ఆట, స్క్రీన్‌ టైమ్‌, భోజనం, నిద్ర అంటూ సింపుల్‌ చార్ట్‌ కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
ముందే హెచ్చరించండి
పిల్లలు ఇష్టంగా ఏదైనా చూస్తుండగా ఒక్కసారిగా స్క్రీన్‌ ఆపేస్తే అసహనం రావడం సహజం. అందుకే ముందుగానే చెప్పాలి. “ఇంకో పది నిమిషాలు” అని చెప్పి, తర్వాత ఐదు నిమిషాలు, రెండు నిమిషాలకు మరోసారి గుర్తు చేయొచ్చు. టైమర్‌ను పిల్లలతోనే పెట్టించండి. స్క్రీన్‌ ఆపిన తర్వాత ఏం చేయబోతున్నారో కూడా చెప్పండి. దీంతో స్క్రీన్‌ను కోల్పోతున్న భావన తగ్గుతుంది.
కొన్ని సమయాలు స్క్రీన్‌ లేకుండా
ఇంట్లో ప్రతిచోటా స్క్రీన్‌ నిషేధించాల్సిన అవసరం లేదు. భోజన సమయం, బెడ్‌రూమ్‌, ఉదయం కొంతసేపు, నిద్రకు ముందు సమయం వంటి సందర్భాలను స్క్రీన్‌ ఫ్రీగా మార్చొచ్చు. ఈ నియమాలు పిల్లలకు మాత్రమే కాకుండా తల్లిదండ్రులకు కూడా వర్తించాలి. పిల్లలను ఫోన్‌ పక్కన పెట్టమంటూ పెద్దలు భోజన సమయంలో ఫోన్లు చూస్తే సందేశం గందరగోళంగా మారుతుంది. కుటుంబం మొత్తం ఒకే నియమాన్ని పాటిస్తే అది శిక్షలా అనిపించదు.
స్క్రీన్‌కు బదులు ఆసక్తికరమైన పని
“ట్యాబ్‌ పక్కన పెట్టు” అని చెప్పిన తర్వాత పిల్లలకు ఏం చేయాలో తెలియకపోతే మళ్లీ స్క్రీన్‌వైపు వెళ్లాలనిపిస్తుంది. అందుకే కొన్ని ప్రత్యామ్నాయాలు ముందే సిద్ధంగా ఉంచాలి. డ్రాయింగ్‌, పజిల్స్‌, బిల్డింగ్‌ బ్లాక్స్‌, బోర్డ్‌ గేమ్స్‌, పుస్తకాలు, సంగీతం, కలిసి వంట చేయడం, బయట ఆడుకోవడం వంటివి ఉపయోగపడతాయి. మొక్కలకు నీళ్లు పోయడం, స్నాక్‌ తయారీలో సాయం చేయడం వంటి చిన్న పనులు కూడా స్క్రీన్‌ నుంచి దూరం చేయగలవు.
భావాలను అర్థం చేసుకోండి
స్క్రీన్‌ ఆపినప్పుడు పిల్లలు ఏడవొచ్చు. “అందరూ ఎక్కువసేపు చూస్తున్నారు” అని చెప్పొచ్చు. దాంతో నియమం మార్చాల్సిన అవసరం లేదు. “నువ్వు చూస్తున్నది చాలా నచ్చింది. ఆపడం కష్టంగా ఉందని నాకు తెలుసు” అంటూ వారి భావాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. ఆ తర్వాత “ఈరోజు స్క్రీన్‌ టైమ్‌ అయిపోయింది” అని ప్రశాంతంగా చెప్పాలి. పిల్లలు ఏడ్చిన ప్రతిసారీ సమయాన్ని పెంచితే, గొడవ చేస్తే సమయం పెరుగుతుందని వారు నేర్చుకుంటారు. దృఢంగా ఉండటం అంటే కఠినంగా వ్యవహరించడం కాదు.
సమతుల్యతే ముఖ్యం
స్క్రీన్‌ పూర్తిగా లేని బాల్యాన్ని సృష్టించడం లక్ష్యం కాదు. విద్య, వినోదం, రోజువారీ జీవితంలో స్క్రీన్లు భాగమయ్యాయి. పిల్లలకు కదలడం, ఊహించడం, మాట్లాడటం, చదవడం, ఆడుకోవడం, కొన్నిసార్లు ఖాళీగా ఉండటం కూడా అవసరం. అందుకే రొటీన్‌, ముందస్తు హెచ్చరికలు, కుటుంబ నియమాలు, ఆసక్తికరమైన ప్రత్యామ్నాయాలు, స్థిరమైన పరిమితులతో స్క్రీన్‌ టైమ్‌ను తగ్గించవచ్చు. “ఇంకో ఐదు నిమిషాలు” అనే మాట వినిపించినా.. అది రోజూ గొడవగా మారకుండా చూసుకోవచ్చు.
