- ఓటీపీ, యూపీఐ పిన్‌, పాస్‌వర్డ్‌లను ఎవరికీ చెప్పొద్దు
- ఖాతా బ్లాక్ అవుతుందనే హెచ్చరికలకు తొందరపడి స్పందించకండి
- తెలియని యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి
- ఫోన్ నంబర్ కనిపిస్తోందని కాలర్‌ను నమ్మకండి
- అనుమానాస్పద లింక్‌లను తెరవకండి
- మోసం జరిగితే వెంటనే బ్యాంకుకు తెలియజేయండి
“మీ బ్యాంక్ ఖాతా బ్లాక్ అవుతుంది.. మీ పార్సిల్ ఆగిపోయింది.. మీ మొబైల్ నంబర్ కట్ కాబోతోంది..” ఇలా చెప్పే ఫోన్ కాల్స్ మీకు ఎప్పుడైనా వచ్చాయా? అవతలి వ్యక్తి నమ్మకంగా మాట్లాడటం, మన వ్యక్తిగత వివరాలు కొన్ని చెప్పడం, వెంటనే స్పందించాలని ఒత్తిడి చేయడం ద్వారా మోసగాళ్లు వల వేస్తుంటారు. కాస్త ఏమరపాటుగా ఉన్నా ఓటీపీ చెప్పడం లేదా తెలియని లింక్‌ను తెరవడం వల్ల డబ్బు నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే అనుమానాస్పద కాల్స్ వచ్చినప్పుడు ఈ ఐదు తప్పులకు దూరంగా ఉండాలి.
1. ఓటీపీ, పిన్‌, పాస్‌వర్డ్‌ చెప్పకండి
బ్యాంకు ఖాతాను సురక్షితంగా ఉంచాలన్నా, డబ్బు తిరిగి ఇప్పించాలన్నా ఓటీపీ చెప్పాలని కొందరు ఫోన్ చేస్తుంటారు. ఇలాంటి మాటలు నమ్మకండి. ఓటీపీ ద్వారా లావాదేవీకి అనుమతి లభించవచ్చు లేదా ఖాతాలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఏర్పడవచ్చు. యూపీఐ పిన్‌, ఏటీఎం కార్డు పిన్‌, సీవీవీ, పాస్‌వర్డ్‌లను కూడా ఎవరికీ వెల్లడించకూడదు. వివరాలు అడిగితే కాల్ కట్ చేసి, సంబంధిత సంస్థ అధికారిక యాప్‌ లేదా వెబ్‌సైట్‌ ద్వారా సంప్రదించాలి.
2. తొందరపెట్టే మాటలకు భయపడకండి
“ఐదు నిమిషాల్లో మీ ఖాతా బ్లాక్ అవుతుంది”, “వెంటనే స్పందించకపోతే చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటాం” వంటి హెచ్చరికలతో మోసగాళ్లు భయపెడుతుంటారు. ఆందోళనలో నిర్ణయం తీసుకోకుండా కాసేపు ఆగి, విషయాన్ని నిర్ధారించుకోవాలి. బ్యాంకు ఖాతాలో సమస్య ఉందని చెబితే, మీకు తెలిసిన అధికారిక నంబర్‌కు ఫోన్ చేసి తెలుసుకోండి. అనుమానాస్పద కాలర్ ఇచ్చిన నంబర్‌కు తిరిగి కాల్ చేయడం లేదా అతను పంపిన లింక్‌ను తెరవడం చేయకండి.
3. తెలియని యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి
రిఫండ్ ఇప్పిస్తామని, సాంకేతిక సమస్యను పరిష్కరిస్తామని చెప్పి కొందరు కొత్త యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయమంటారు. తర్వాత ఫోన్ స్క్రీన్‌ను షేర్ చేయాలని లేదా రిమోట్ యాక్సెస్ ఇవ్వాలని అడగవచ్చు. ఇలా చేస్తే మీ వ్యక్తిగత సమాచారం బయటపడటంతో పాటు ఆర్థిక మోసాలు జరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఫోన్ చేసిన వ్యక్తి నిజమైన ప్రతినిధి అని నిర్ధారణ కానంతవరకు ఇలాంటి అనుమతులు ఇవ్వకండి. అవసరమైతే సంస్థ అధికారిక కస్టమర్ సపోర్ట్‌ను సంప్రదించండి.
4. నమ్మకంగా మాట్లాడుతున్నారని నిజమని అనుకోకండి
అవతలి వ్యక్తి ప్రొఫెషనల్‌గా మాట్లాడటం, ప్రముఖ సంస్థ పేరు చెప్పడం, మీ వ్యక్తిగత వివరాలు తెలిసి ఉండటం వల్ల అతను నిజమైన వ్యక్తి అని నిర్ధారించలేం. ఫోన్ నంబర్ కూడా నకిలీగా కనిపించేలా మార్చే అవకాశం ఉంది. అనుమానం వస్తే కాల్ కట్ చేసి, ఆ సంస్థ అధికారిక మార్గాల ద్వారా మీరే సంప్రదించండి. నిజానిజాలు తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నామని చెప్పి మరిన్ని వ్యక్తిగత వివరాలు ఇవ్వకండి.
5. మోసం జరిగితే ఫిర్యాదు చేయడంలో ఆలస్యం చేయకండి
పొరపాటున ఓటీపీ లేదా ఇతర రహస్య వివరాలు చెప్పినా, అనుమానాస్పద లావాదేవీకి అనుమతి ఇచ్చినా వెంటనే స్పందించాలి. మీ బ్యాంకును అధికారిక మార్గంలో సంప్రదించి ఖాతాను సురక్షితం చేసుకోవాలి. డబ్బు మోసపూరితంగా బదిలీ అయితే వెంటనే బ్యాంకుకు తెలియజేయడంతో పాటు భారత సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్‌ 1930కు కాల్ చేయండి. నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్లోనూ ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. త్వరగా స్పందించడం వల్ల నష్టాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
1. ఓటీపీ, పిన్‌, పాస్‌వర్డ్‌ చెప్పకండి
బ్యాంకు ఖాతాను సురక్షితంగా ఉంచాలన్నా, డబ్బు తిరిగి ఇప్పించాలన్నా ఓటీపీ చెప్పాలని కొందరు ఫోన్ చేస్తుంటారు. ఇలాంటి మాటలు నమ్మకండి. ఓటీపీ ద్వారా లావాదేవీకి అనుమతి లభించవచ్చు లేదా ఖాతాలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఏర్పడవచ్చు. యూపీఐ పిన్‌, ఏటీఎం కార్డు పిన్‌, సీవీవీ, పాస్‌వర్డ్‌లను కూడా ఎవరికీ వెల్లడించకూడదు. వివరాలు అడిగితే కాల్ కట్ చేసి, సంబంధిత సంస్థ అధికారిక యాప్‌ లేదా వెబ్‌సైట్‌ ద్వారా సంప్రదించాలి.
2. తొందరపెట్టే మాటలకు భయపడకండి
“ఐదు నిమిషాల్లో మీ ఖాతా బ్లాక్ అవుతుంది”, “వెంటనే స్పందించకపోతే చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటాం” వంటి హెచ్చరికలతో మోసగాళ్లు భయపెడుతుంటారు. ఆందోళనలో నిర్ణయం తీసుకోకుండా కాసేపు ఆగి, విషయాన్ని నిర్ధారించుకోవాలి. బ్యాంకు ఖాతాలో సమస్య ఉందని చెబితే, మీకు తెలిసిన అధికారిక నంబర్‌కు ఫోన్ చేసి తెలుసుకోండి. అనుమానాస్పద కాలర్ ఇచ్చిన నంబర్‌కు తిరిగి కాల్ చేయడం లేదా అతను పంపిన లింక్‌ను తెరవడం చేయకండి.
3. తెలియని యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయకండి
రిఫండ్ ఇప్పిస్తామని, సాంకేతిక సమస్యను పరిష్కరిస్తామని చెప్పి కొందరు కొత్త యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయమంటారు. తర్వాత ఫోన్ స్క్రీన్‌ను షేర్ చేయాలని లేదా రిమోట్ యాక్సెస్ ఇవ్వాలని అడగవచ్చు. ఇలా చేస్తే మీ వ్యక్తిగత సమాచారం బయటపడటంతో పాటు ఆర్థిక మోసాలు జరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఫోన్ చేసిన వ్యక్తి నిజమైన ప్రతినిధి అని నిర్ధారణ కానంతవరకు ఇలాంటి అనుమతులు ఇవ్వకండి. అవసరమైతే సంస్థ అధికారిక కస్టమర్ సపోర్ట్‌ను సంప్రదించండి.
4. నమ్మకంగా మాట్లాడుతున్నారని నిజమని అనుకోకండి
అవతలి వ్యక్తి ప్రొఫెషనల్‌గా మాట్లాడటం, ప్రముఖ సంస్థ పేరు చెప్పడం, మీ వ్యక్తిగత వివరాలు తెలిసి ఉండటం వల్ల అతను నిజమైన వ్యక్తి అని నిర్ధారించలేం. ఫోన్ నంబర్ కూడా నకిలీగా కనిపించేలా మార్చే అవకాశం ఉంది. అనుమానం వస్తే కాల్ కట్ చేసి, ఆ సంస్థ అధికారిక మార్గాల ద్వారా మీరే సంప్రదించండి. నిజానిజాలు తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నామని చెప్పి మరిన్ని వ్యక్తిగత వివరాలు ఇవ్వకండి.
5. మోసం జరిగితే ఫిర్యాదు చేయడంలో ఆలస్యం చేయకండి
పొరపాటున ఓటీపీ లేదా ఇతర రహస్య వివరాలు చెప్పినా, అనుమానాస్పద లావాదేవీకి అనుమతి ఇచ్చినా వెంటనే స్పందించాలి. మీ బ్యాంకును అధికారిక మార్గంలో సంప్రదించి ఖాతాను సురక్షితం చేసుకోవాలి. డబ్బు మోసపూరితంగా బదిలీ అయితే వెంటనే బ్యాంకుకు తెలియజేయడంతో పాటు భారత సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్‌లైన్‌ 1930కు కాల్ చేయండి. నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్లోనూ ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. త్వరగా స్పందించడం వల్ల నష్టాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
